Σε τροχιά υλοποίησης περνά το κυβερνητικό σχέδιο για τη δημιουργία ενός ενιαίου ψηφιακού μητρώου επιδομάτων, μια παρέμβαση που φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί σήμερα η κοινωνική πολιτική στη χώρα. Για πρώτη φορά επιχειρείται η συγκέντρωση όλων των παροχών σε μία κεντρική πλατφόρμα, ώστε το κράτος να έχει πλήρη εικόνα των ενισχύσεων που λαμβάνει κάθε πολίτης.

  Το νέο Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων θα τεθεί σε πιλοτική φάση τον προσεχή Ιούνιο. Η πλατφόρμα που έχει αναπτυχθεί από την ΑΑΔΕ συγκεντρώνει για πρώτη φορά σε ενιαίο σύστημα αναλυτικά δεδομένα σχετικά με τα βασικά επιδόματα, όπως αυτά της ανεργίας, της στέγασης, του παιδιού, της ενίσχυσης θέρμανσης κ.ά.

1

 Η ανάγκη για αυτή την παρέμβαση προκύπτει από τον έντονο κατακερματισμό του υφιστάμενου συστήματος. Σήμερα, επιδόματα χορηγούνται από διαφορετικούς φορείς, χωρίς ουσιαστική διασύνδεση μεταξύ τους. Έτσι, παροχές όπως το επίδομα παιδιού, το επίδομα γέννησης, οι ενισχύσεις για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες και τα βοηθήματα για μονογονεϊκά νοικοκυριά λειτουργούν παράλληλα με άλλα μέτρα στήριξης, χωρίς συνολική αποτύπωση.

 Αντίστοιχη εικόνα υπάρχει και στις στεγαστικές ενισχύσεις, όπου το επίδομα στέγασης, τα προγράμματα στήριξης ευάλωτων νοικοκυριών και οι δράσεις επιδότησης κατοικίας για νέους εφαρμόζονται αποσπασματικά. Το αποτέλεσμα είναι ένα διοικητικά περίπλοκο σύστημα, που δημιουργεί καθυστερήσεις, αυξημένη γραφειοκρατία και περιορισμένη δυνατότητα ελέγχου.

 Όλα τα επιδόματα σε μία βάση – από ανεργία έως ενέργεια και αναπηρία

 Το νέο μητρώο έρχεται να καλύψει αυτό το κενό, συγκεντρώνοντας σε ένα ενιαίο περιβάλλον το σύνολο των κοινωνικών παροχών. Στην πράξη, θα καταγράφονται οι ενισχύσεις ανεργίας, όπως το τακτικό επίδομα ανεργίας, το βοήθημα μετά τη λήξη της επιδότησης, τα εποχικά επιδόματα και η στήριξη μακροχρόνια ανέργων, μαζί με προγράμματα απασχόλησης και κατάρτισης.

 Παράλληλα, στο ίδιο σύστημα θα ενσωματωθούν τα βασικά προνοιακά επιδόματα, με αιχμή το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα και το επίδομα ανασφάλιστων υπερηλίκων, αλλά και άλλες ενισχύσεις κοινωνικής αλληλεγγύης. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στα επιδόματα αναπηρίας, τα οποία περιλαμβάνουν ένα ευρύ πλέγμα παροχών, όπως επιδόματα βαριάς αναπηρίας, κινητικότητας, τυφλότητας, βαρηκοΐας, καθώς και ενισχύσεις για φροντιστές ή άτομα με χρόνια νοσήματα.

 Στο μητρώο θα καταγραφούν επίσης οι ενεργειακές ενισχύσεις, όπως το επίδομα θέρμανσης και τα προγράμματα επιδότησης ηλεκτρικής ενέργειας, που τα τελευταία χρόνια αποτελούν βασικό εργαλείο στήριξης των νοικοκυριών. Ταυτόχρονα, θα ενταχθούν ειδικά επιδόματα, όπως οι ενισχύσεις για ορεινές και μειονεκτικές περιοχές, τα επιδόματα μετακίνησης ΑμεΑ και τα σχολικά βοηθήματα για οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα.

 Σημαντικό στοιχείο αποτελεί και η καταγραφή των έκτακτων παρεμβάσεων, όπως τα επιδόματα ακρίβειας ή άλλες προσωρινές ενισχύσεις που ενεργοποιούνται σε περιόδους κρίσεων. Με τη συγκέντρωση όλων αυτών των στοιχείων, το κράτος θα μπορεί να γνωρίζει με ακρίβεια το συνολικό ύψος των παροχών που λαμβάνει κάθε δικαιούχος, περιορίζοντας επικαλύψεις και λάθη.

Αλλαγές στα κριτήρια μετά το 2027 – λιγότερη γραφειοκρατία για τους πολίτες

 Η δημιουργία του ενιαίου μητρώου αποτελεί τη βάση για την επόμενη φάση μεταρρυθμίσεων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η αναθεώρηση των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων, ώστε τα επιδόματα να κατευθύνονται με μεγαλύτερη ακρίβεια σε όσους έχουν πραγματικά ανάγκη.

 Σήμερα, το σύστημα εμφανίζει στρεβλώσεις, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις αποκλείονται ευάλωτα νοικοκυριά, ενώ σε άλλες καταβάλλονται ενισχύσεις χωρίς επαρκή στόχευση. Η αξιοποίηση των δεδομένων του μητρώου αναμένεται να επιτρέψει πιο δίκαιη κατανομή των πόρων, βασισμένη σε πραγματικά στοιχεία.

 Ωστόσο, οι αλλαγές αυτές δεν αναμένεται να εφαρμοστούν άμεσα. Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει ότι θα προηγηθεί η πλήρης λειτουργία της πλατφόρμας, ώστε να συγκεντρωθούν αξιόπιστα δεδομένα. Για τον λόγο αυτό, οι παρεμβάσεις στα κριτήρια τοποθετούνται χρονικά μετά το 2027.

 Παράλληλα, η λειτουργία του νέου συστήματος αναμένεται να μειώσει σημαντικά τη γραφειοκρατία για τους πολίτες. Τα στοιχεία θα αντλούνται αυτόματα από τα πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου, περιορίζοντας την ανάγκη για επαναλαμβανόμενη υποβολή δικαιολογητικών και επιταχύνοντας την εξέταση των αιτήσεων.

 Σε δημοσιονομικό επίπεδο, το ενιαίο μητρώο θα ενισχύσει τον έλεγχο των δαπανών, δίνοντας στο κράτος τη δυνατότητα να παρακολουθεί με ακρίβεια τη ροή των κοινωνικών ενισχύσεων. Το τελικό στοίχημα είναι η αξιοποίηση αυτής της πληροφορίας για τη δημιουργία ενός πιο στοχευμένου, διαφανούς και αποτελεσματικού συστήματος κοινωνικής προστασίας.

Διαβάστε επίσης:

ΓΣΕΕ: Ενισχυμένη η ΠΑΣΚΕ από το 39ο Συνέδριο της ΓΣΕΕ – Κυρίαρχος ξανά ο Γιάννης Παναγόπουλος

Κρήτη: Ανάπτυξη με ισχυρές επιδόσεις αλλά βαθιές ανισότητες – Τα ευρήματα της μελέτης του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ

ΓΣΕΕ: Νέο τοπίο με ανεξάρτητο ψηφοδέλτιο και παρασκηνιακές διεργασίες για το προεδρείο