Σε μία ανάλυση για την πορεία των τιμών του πετρελαίου αναλόγως με τις εξελίξεις στον πόλεμο των ΗΠΑ – Ισραήλ με το Ιράν, προχωρά ο Αμερικανός οικονομολόγος Νομπελίστας, Πολ Κρούγκμαν (Paul Krugman), εκτιμώντας πως το σενάριο των 372 δολαρίων το βαρέλι δεν είναι τόσο μακριά.

Όπως αναφέρει στην αρχή της ανάλυσής του στην online πλατφόρμα Substack, σε κανονικές συνθήκες, περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, ροή που έχει διακοπεί, με εξαίρεση το ιρανικό πετρέλαιο και έναν μικρό αριθμό πλοίων που επιτρέπουν να περάσουν οι Ιρανοί. Αυτή η διαταραχή έχει οδηγήσει σε μεγάλη άνοδο των τιμών των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου.

1

Αυτή η άνοδος των τιμών είναι μέχρι στιγμής κερδοσκοπική, καθοδηγούμενη από την (δικαιολογημένη) προσδοκία μελλοντικών ελλείψεων και όχι από μια τρέχουσα έλλειψη πετρελαίου. Στην πραγματικότητα, μέχρι τώρα οι παραδόσεις στις αγορές σε όλο τον κόσμο δεν έχουν μειωθεί, επειδή η μεταφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς τις βασικές αγορές διαρκεί 4 έως 6 εβδομάδες. Ως αποτέλεσμα, υπήρχε μεγάλη ποσότητα πετρελαίου ήδη εν πλω, εκτός των Στενών, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος.

Ωστόσο, αυτή η περίοδος χάριτος φτάνει στο τέλος της. Η πετρελαϊκή κρίση πρόκειται να γίνει πραγματική. Ο χάρτης δείχνει τις εκτιμήσεις της J.P. Morgan για το πότε τα δεξαμενόπλοια από τον Κόλπο θα σταματήσουν να φτάνουν σε διάφορους προορισμούς. Οι παραδόσεις προς τις ασιατικές αγορές θα σταματήσουν αυτή την εβδομάδα· οι παραδόσεις προς την Ευρώπη θα σταματήσουν την επόμενη εβδομάδα.

Και μόλις η κρίση γίνει πραγματική, δεν θα υπάρχει πλέον περιθώριο για διαχείριση των αγορών μέσω δηλώσεων. Από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος, υπήρξαν αρκετές περιπτώσεις όπου ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κατάφερε να ρίξει τις τιμές, ισχυριζόμενος ότι βρίσκονται σε εξέλιξη ουσιαστικές διαπραγματεύσεις με το ιρανικό καθεστώς, αλλά αυτό δεν θα λειτουργήσει όταν το πετρέλαιο αρχίσει να εξαντλείται.

Έτσι, οι τιμές θα πρέπει να αυξηθούν σε όποιο επίπεδο απαιτείται ώστε να μειωθεί η ζήτηση και να ευθυγραμμιστεί με τη διαθέσιμη προσφορά. Να σημειωθεί πως οι ΗΠΑ αγοράζουν μικρές ποσότητες πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, αλλά μπορούμε να αναμένουμε αύξηση των τιμών πετρελαίου στις ΗΠΑ ως αντίδραση στις ελλείψεις παγκοσμίως.

Πόσο ψηλά θα φτάσουν οι τιμές του πετρελαίου;

Υπάρχουν δύο βασικές πηγές αβεβαιότητας, σύμφωνα με τον Κρούγκμαν. Η πρώτη είναι ότι δεν γνωρίζουμε πόσο πετρέλαιο θα καταφέρει να διαφύγει από τον Κόλπο. Αυτή τη στιγμή η προσφορά έχει μειωθεί δραστικά, αλλά όχι κατά τα πλήρη 20 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα που συνήθως διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ. Η Σαουδική Αραβία διαθέτει αγωγό που της επιτρέπει να μεταφέρει μέρος του πετρελαίου της προς την Ερυθρά Θάλασσα· το Ομάν έχει αγωγό που παρακάμπτει τα Στενά· και το Ιράν επιτρέπει τη διέλευση εκατομμυρίων βαρελιών του δικού του πετρελαίου. Το αν όλες αυτές οι «διαρροές» θα συνεχιστούν εξαρτάται από την πορεία του πολέμου.

Δεύτερον, πόσο πρέπει να αυξηθούν οι τιμές ώστε να μειωθεί η ζήτηση σε συγκεκριμένο βαθμό; Γνωρίζουμε από προηγούμενα πετρελαϊκά σοκ ότι η ελαστικότητα ζήτησης για το αργό πετρέλαιο είναι χαμηλή — δηλαδή ακόμη και μεγάλες αυξήσεις τιμών οδηγούν σε μικρές μειώσεις της ζήτησης. Ωστόσο, στη σημερινή κρίση έχει σημασία το πόσο χαμηλή είναι αυτή η ελαστικότητα, ένα μέγεθος που δεν μπορεί να εκτιμηθεί με ακρίβεια.

Ποιο είναι ένα λογικό εύρος πιθανών εξελίξεων;

Ο οικονομολόγος εξετάζει τρία σενάρια για τη διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου:

    1. Το «ήπιο» σενάριο όπου η προσφορά μειώνεται «μόνο» κατά 8% σε σχέση με τα φυσιολογικά επίπεδα,
    2. Το μεσαίο σενάριο με μείωση 12% και
    3. Το σοβαρό σενάριο με μείωση 16%.

Συγκεκριμένα, ο Κρούγκμαν υπολογίζει ότι με μια μέτρια διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου και μέτρια ελαστικότητα της ζήτησης, η τιμή του πετρελαίου θα ανέβαινε στα 152 δολάρια το βαρέλι. Με μια μέτρα διαταραχή και χαμηλή ελαστικότητα η τιμή θα έφτανε στα 233 δολάρια.

Και αν η διαταραχή στην προσφορά ήταν οξεία και η ελαστικότητα της ζήτησης πολύ χαμηλή, τότε η τιμή θα μπορούσε να φτάσει ακόμα και στα 372 δολάρια.

Επίσης εξετάζει τρεις εναλλακτικές για την ελαστικότητα της ζήτησης: «υψηλή» στο 0,2, μεσαία στο 0,15 και χαμηλή στο 0,1.

Τι θα απαιτούνταν για να φτάσουμε στο «σοβαρό» σενάριο; Αυτό θα μπορούσε να συμβεί αν διακοπούν οι ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου, για παράδειγμα μέσω αμερικανικής επίθεσης στο Kharg Island, και αν η προσφορά μέσω αγωγών παρεμποδιστεί από ιρανικά αντίποινα σε εγκαταστάσεις άλλων χωρών του Κόλπου, καθώς και από επιθέσεις των Χούθι στη ναυσιπλοΐα της Ερυθράς Θάλασσας. Δεν πρόκειται για απίθανο ενδεχόμενο. Αντιθέτως, είναι ακριβώς αυτό που θα μπορούσε να συμβεί εάν η κυβέρνηση Τραμπ υλοποιήσει τα τρέχοντα πολεμικά της σχέδια.

Και αν το πετρέλαιο φτάσει πράγματι τα 200 δολάρια ή και περισσότερο, είναι εύκολο να φανταστεί κανείς μια πλήρη παγκόσμια οικονομική κρίση, με εκτίναξη του πληθωρισμού και πολύ πιθανή ύφεση.

Από την αρχή του πολέμου, έχει παρατηρηθεί μια έντονη διαφορά στην αντίληψη μεταξύ των ειδικών. Οι ειδικοί στη χρηματοοικονομική και τη μακροοικονομία εμφανίζονται σχετικά ψύχραιμοι ως προς την ικανότητα αντιμετώπισης της κρίσης. Όμως όσοι επικεντρώνονται στην ενέργεια —δηλαδή στη φυσική πλευρά της κρίσης— εμφανίζονται εξαιρετικά ανήσυχοι.

«Εγώ ανήκω κυρίως στους μακροοικονομολόγους. Αλλά η ανησυχία μου αρχίζει πλέον να γίνεται έντονη», σημειώνει στο τέλος ο Πολ Κρούγκμαν.

Πηγή: Substack

 

Διαβάστε επίσης 

Από τον Warren Buffett στον Greg Abel: Το νέο στοίχημα της Berkshire στην Ιαπωνία

Xρυσός: Διακόπηκε το ανοδικό σερί των 4 ημερών από το διάγγελμα Τραμπ – Πτώση έως 2,3%

Bitcoin: Υποχώρησε κάτω από τα 66.300 δολάρια μετά το διάγγελμα Τραμπ – Βουτιά στα μικρότερα tokens