Επενδύσεις σε crypto, φοροδιαφυγή και παράνομες συναλλαγές μπαίνουν στο στόχαστρο των φορολογικών αρχών, με τη συγκεκριμένη αγορά να αναπτύσσεται ραγδαία τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, παρά τη μεγάλη άνοδο του επενδυτικού αυτού τομέα, το ελεγκτικό πλαίσιο έχει μείνει πολύ πίσω σε σχέση με τις εξελίξεις, ενώ η παγκόσμια δραστηριότητα δεν μπορεί να εντοπιστεί ελλείψει κοινού πλαισίου.

Αυτό το κενό επιχειρεί να καλύψει η Οδηγία της ΕΕ 2023/2226, η οποία ενσωματώνεται στο ελληνικό σύστημα, με το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών «Διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας» που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση.

1

Τι αλλάζει

Το νέο πλαίσιο φέρνει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι φορολογικές αρχές παρακολουθούν τις συναλλαγές με κρυπτονομίσματα. Θα δημιουργηθεί ένα κεντρικό ευρωπαϊκό «ευρετήριο», δηλαδή μια κοινή πανευρωπαϊκή βάση δεδομένων, όπου θα καταγράφονται πληροφορίες για οικονομικές συναλλαγές.

Μέσω αυτού του συστήματος, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούν να ανταλλάσσουν αυτόματα στοιχεία, ενισχύοντας τον εντοπισμό περιπτώσεων φοροδιαφυγής. Μέχρι να τεθεί πλήρως σε λειτουργία το νέο σύστημα, η ανταλλαγή πληροφοριών θα συνεχίσει να γίνεται με τις υφιστάμενες διαδικασίες. Το μέτρο τίθεται σε εφαρμογή για να μπορούν οι φορολογικές διοικήσεις να προχωρούν στην αντιστοίχιση των πληροφοριών και την αποτίμηση των περιουσιακών στοιχείων και των κεφαλαιακών κερδών.

Πότε θα χτυπά ο ΑΦΜ

Η εφορία αποκτά τη δυνατότητα να επαληθεύει ηλεκτρονικά και με αυτοματοποιημένο τρόπο την ορθότητα του ΑΦΜ που δηλώνεται από επιχειρήσεις ή φορολογούμενους, μέσω ειδικών «εργαλείων» που αναπτύσσονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με στόχο την ταχύτερη διασταύρωση στοιχείων.

Καθοριστικό ρόλο θα έχει η ΑΑΔΕ, η οποία θα ορίζει τις λεπτομέρειες της διαδικασίας και θα αξιολογεί την αποτελεσματικότητα του συστήματος. Μάλιστα, προβλέπεται ότι η αρμόδια αρχή θα παρακολουθεί σε ετήσια βάση τη λειτουργία της διοικητικής συνεργασίας και την πρόοδο στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, ενημερώνοντας σχετικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή οδηγία, ο ΑΦΜ λειτουργεί ως το «κλειδί» που επιτρέπει στις φορολογικές αρχές των κρατών-μελών να ταυτοποιούν σωστά τους φορολογούμενους και να συνδέουν τα στοιχεία που λαμβάνουν από το εξωτερικό, με τις εθνικές τους βάσεις δεδομένων.

Πρακτικά, όταν μια χώρα λαμβάνει πληροφορίες για εισοδήματα, τραπεζικούς λογαριασμούς, δραστηριότητα σε ψηφιακές πλατφόρμες ή ακόμη και συναλλαγές με κρυπτονομίσματα, ο ΑΦΜ είναι αυτός που επιτρέπει να εντοπιστεί σε ποιο πρόσωπο αντιστοιχούν, ώστε να υπολογίζονται σωστά και οι φόροι που του αναλογούν.

Οι πλατφόρμες crypto

Το νέο πλαίσιο ορίζει ότι χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ψηφιακές πλατφόρμες και πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων θεωρούνται υπεύθυνοι για την επεξεργασία των δεδομένων και υποχρεούνται να ενημερώνουν τους πολίτες για τη συλλογή και διαβίβαση των στοιχείων τους. Οι πληροφορίες αυτές θα διατηρούνται μόνο για όσο διάστημα είναι απαραίτητο, ενώ από το 2028 προβλέπεται ελάχιστος χρόνος διατήρησης τα πέντε έτη.

Οι πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων μπορούν να δραστηριοποιηθούν στην ΕΕ μέσω του μηχανισμού διαβατηρίου μόλις λάβουν την άδειά τους σε κράτος μέλος. Για τους σκοπούς αυτούς, η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA) τηρεί μητρώο με τους αδειοδοτημένους παρόχους υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων. Επιπλέον, η ESMA τηρεί επίσης μαύρη λίστα με τους φορείς εκμετάλλευσης που ασκούν υπηρεσίες κρυπτοστοιχείων για τις οποίες απαιτείται άδεια.

Σύμφωνα με τη νέα διάταξη, «κάθε Δηλούν Χρηματοπιστωτικό Ίδρυμα ή ο ενδιάμεσος ή ο Δηλών Φορέας Εκμετάλλευσης Πλατφόρμας ή ο Δηλών Πάροχος Υπηρεσιών Κρυπτοστοιχείων, κατά περίπτωση:

α) Ενημερώνει κάθε ενδιαφερόμενο φυσικό πρόσωπο ότι οι πληροφορίες που το αφορούν συλλέγονται και διαβιβάζονται και

β) παρέχει σε κάθε ενδιαφερόμενο φυσικό πρόσωπο όλες τις πληροφορίες που δικαιούται να λάβει από τον υπεύθυνο επεξεργασίας δεδομένων, ώστε να έχει επαρκή χρόνο να ασκήσει τα δικαιώματα προστασίας των δεδομένων του και, σε κάθε περίπτωση, πριν από την υποβολή των πληροφοριών.