Το σοκ στις τιμές του φυσικού αερίου που βιώνει η Ευρώπη από τον πόλεμο στο Ιράν, θα μπορούσε να επιταχύνει την αποσύνδεση της περιοχής από τη ρωσική ενέργεια, και την ανακατεύθυνση προς τις ΗΠΑ, σημειώνει το Reuters. 

Η ιρανική επίθεση που ανάγκασε την QatarEnergy, τον δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγέα υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στον κόσμο, να σταματήσει την παραγωγή την περασμένη εβδομάδα, οδήγησε τις ευρωπαϊκές τιμές αναφοράς φυσικού αερίου σε άνοδο σχεδόν 50%.

1

Το γεγονός αυτό ανέδειξε μια εκτιθέμενη περιοχή στους γεωπολιτικούς κραδασμούς, που εκτείνονται πέρα ​​από τα σύνορά της και την ανάγκη να δοθεί προτεραιότητα στην ενεργειακή ασφάλεια.

Τα κίνητρα

Μπορεί το Κατάρ να προμήθευσε μόνο περίπου το 4% των εισαγωγών φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2025, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αλλά με αυτές τις ποσότητες πλέον μη διαθέσιμες, οι ΗΠΑ αποτελούν πλέον μονόδρομο.

Επομένως, οι ΗΠΑ έχουν ακόμη ένα κίνητρο για να πιέσουν την Ευρώπη να επιταχύνει την πλήρη αποσύνδεσή της από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Υπενθυμίζεται ότι οι ηγέτες της Δύσης, επεδίωξαν να επιτύχουν την απεξάρτηση μέσω κυρώσεων για την εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία πριν από τέσσερα χρόνια.

Οποιαδήποτε προσωρινή χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο κατά τη διάρκεια του πολέμου, δεν θα πρέπει να αλλάξει αυτήν την πορεία για το φυσικό αέριο, σημειώνει το Reuters.

Επιπλέον, η απειλή του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν την περασμένη εβδομάδα να σταματήσει τις υπόλοιπες εξαγωγές φυσικού αερίου της Ρωσίας προς την Ευρώπη, αναμένεται να δώσει ακόμη ένα κίνητρο για τη μείωση αυτής της εξάρτησης.

Ωστόσο, το ρωσικό φυσικό αέριο εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει περίπου το 10% των εισαγωγών της ΕΕ.

Η ΕΕ έχει ορίσει ότι όλες οι εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου πρέπει να τερματιστούν έως τον Σεπτέμβριο του 2027, όμως, οι νομικές ασάφειες και τα κενά θα μπορούσαν να παρατείνουν την εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο πέρα ​​από το 2028.

Η επιρροή της Ρωσίας στην Ανατολική Ευρώπη

Την ίδια στιγμή, παρότι οι ΗΠΑ προμηθεύουν πλέον το μεγαλύτερο μέρος του LNG της Ευρώπης, ο κρατικός γίγαντας της Ρωσίας, Gazprom, παραμένει ο κυρίαρχος προμηθευτής καυσίμου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Αυτές οι περιοχές αποτελούν επίσης τον προορισμό σχεδόν όλου του ρωσικού φυσικού αερίου που ρέει προς την Ευρώπη, ενώ το υπόλοιπο εισέρχεται στις αγορές της ΕΕ μέσω του συστήματος αγωγών TurkStream που συνδέει τη Ρωσία και την Τουρκία.

Σε αντίθεση με τη Βόρεια Ευρώπη, η οποία έχει διαφοροποιήσει ραγδαία τις ενεργειακές της δραστηριότητες τα τελευταία χρόνια μέσω νέων τερματικών σταθμών LNG και διασυνδέσεων αγωγών, οι χώρες της Κεντρικής και Νότιας Ευρώπης παραμένουν δομικά εκτεθειμένες, τονίζει το Reuters.

Η περιορισμένη αποθήκευση, τα κατακερματισμένα τιμολόγια μεταφοράς και οι ανεπαρκώς ολοκληρωμένες αγορές έχουν διατηρήσει πιο ελκυστικό εμπορικά το ρωσικό φυσικό αέριο.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, στη διατλαντική σύνοδο κορυφής για την ασφάλεια του φυσικού αερίου που πραγματοποιήθηκε στην Ουάσιγκτον στα τέλη Φεβρουαρίου, λίγες μέρες πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, οι Αμερικανοί άκουσαν ένα σαφές μήνυμα: να επιταχύνουν τη ροή του αμερικανικού LNG στις πιο ευάλωτες αγορές της Ευρώπης.

Νέα ενεργειακά σύνορα

Για να επιτευχθεί αυτό, ανώτατοι Αμερικανοί αξιωματούχοι και υπουργοί ενέργειας της Ευρώπης επικεντρώνονται σε ένα νέο εμβληματικό έργο: τον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου που συνδέει τους τερματικούς σταθμούς LNG της Ελλάδας με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία.

Ο Κάθετος Διάδρομος Φυσικού Αερίου θα μπορούσε να επανακατευθύνει θεμελιωδώς τις εμπορικές ροές αερίου της Κεντρικής και Νότιας Ευρώπης προς τις διατλαντικές αλυσίδες εφοδιασμού, διασφαλίζοντας μακροχρόνιες εισαγωγές LNG και κάνοντας τα Βαλκάνια το νέο σύνορο της αγοράς για τους εξαγωγείς.

Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, μεγάλοι Αμερικανοί εξαγωγείς όπως η Cheniere και η Venture Global έχουν συμφωνήσει να προμηθεύουν περίπου 8 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως με συμβόλαια 20 ετών σε εμπόρους και κυβερνήσεις της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 10% των αμερικανικών εξαγωγών LNG στην ΕΕ το 2025.

Αυτοί οι αγοραστές έχουν με τη σειρά τους υπογράψει μη δεσμευτικές συμφωνίες εισαγωγής με ευρωπαίους ενδιάμεσους, ώστε να στηρίξουν τη ροή του LNG στις συγκεκριμένες περιοχές.

Η προθυμία των Ευρωπαίων ηγετών να δεσμευτούν σε μακροχρόνια συμβόλαια φυσικού αερίου, μετά από πάνω από μια δεκαετία συζητήσεων για την ανάγκη μείωσης της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων, αναδεικνύει τη νέα πραγματικότητα: οι ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια υπερισχύουν της ανάγκης απανθρακοποίησης.

Τι εμποδίζει την άνοδο του αμερικανικού LNG

Η επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου είναι ακόμη μακριά από το να θεωρηθεί εγγυημένη. Τα διασυνοριακά τιμολόγια μεταξύ κεντρικών και νότιων ευρωπαϊκών χωρών παραμένουν απαγορευτικά υψηλά.

Εντούτοις, οι περιφερειακοί διαχειριστές δικτύων προτείνουν μια νέα «υπερσυμφωνία» που θα επιτρέπει στους προμηθευτές να δεσμεύουν όλο το διάδρομο σε ένα συμβόλαιο.

Επίσης, εντοπίζονται προβλήματα στις υποδομές.

Οι σταθμοί LNG δεν έχουν επαρκή αποθήκευση, πράγμα που σημαίνει ότι θα πρέπει να επεκταθούν οι υπόγειες εγκαταστάσεις στη Βουλγαρία και την Ουκρανία ώστε να καταστεί δυνατή η ροή μεγάλης κλίμακας. Επιπλέον, χωρίς την οικονομική στήριξη της ΕΕ για να καλυφθεί το επιπλέον κόστος που απαιτείται ώστε οι διαχειριστές του συστήματος μεταφοράς να αναβαθμίσουν το δίκτυο, το ρωσικό αέριο που μεταφέρεται μέσω των υφιστάμενων αγωγών θα παραμείνει φθηνότερο, υπονομεύοντας τις προσπάθειες διαφοροποίησης.

Προκειμένου να λειτουργήσει ο Κάθετος Διάδρομος σε μεγάλη κλίμακα, το LNG πρέπει να ρέει από την Τουρκία προς Βορρά.

Η χώρα διαθέτει σημαντικό ανεκμετάλλευτο δυναμικό επαναεριοποίησης, συνολικά 58 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, αρκετά ώστε να αυξηθεί η προμήθεια αμερικανικού LNG στην Ευρώπη κατά περίπου 70%.

Περίπου το μισό αυτής της χωρητικότητας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να μεταφερθούν ποσότητες κατά μήκος του Διαδρόμου προς Ουκρανία και Κεντρική Ευρώπη.

Τι γίνεται σε έναν κατακερματισμένο γεωπολιτικό κόσμο

Πρακτικά όμως, το ρωσικό αέριο εξακολουθεί να καταλαμβάνει σημαντικό μερίδιο της δυναμικότητας μεταφοράς της Τουρκίας μέσω του TurkStream.

Και σε έναν ολοένα και πιο κατακερματισμένο γεωπολιτικό κόσμο, η Τουρκία μπορεί να μην θέλει να ευθυγραμμιστεί με τα συμφέροντα της Ευρώπης και των ΗΠΑ, ειδικά αν τα οικονομικά κίνητρα εξακολουθούν να κάνουν την εναλλακτική πιο ελκυστική.

Οι ΗΠΑ παρουσιάζουν τις εξαγωγές LNG ως ουσιώδεις για την οικονομική ασφάλεια της Ευρώπης, την βιομηχανική ανάπτυξη και ακόμη και τη νέα ζήτηση για νέες υποδομές – και η σύγκρουση στο Ιράν έχει δείξει ότι, υπό τις τρέχουσες συνθήκες, αυτό μάλλον ισχύει.

Ορισμένοι ίσως αμφιβάλλουν κατά πόσο είναι συνετό να βαθύνει αυτή η εξάρτηση, ειδικά δεδομένης της απόφασης της Αμερικής να επιδιώξει τον πόλεμο στο Ιράν, την ώρα που γνώριζε την πιθανή αναταραχή που θα προκαλείτο στο διεθνές ενεργειακό σύστημα.

Ωστόσο, η Ευρώπη έχει λίγες εναλλακτικές και η μείωση της επιρροής της Μόσχας στις οικονομίες της ΕΕ που είναι πιο εκτεθειμένες στην πολιτική και οικονομική πίεση ίσως αξίζει το ρίσκο.

Διαβάστε επίσης: 

Shell: Επικαλείται ανωτέρα βία σε συμβάσεις για προμήθειες LNG στην Ασία

Eurostat: Φθηνότερο το ελληνικό ρεύμα από το μέσο όρο της ΕΕ

Ντουμπάι: Τέσσερις τραυματίες από ρίψη drones στο αεροδρόμιο – Οι εταιρείες καλούνται να πληρώσουν «ασφάλιστρα πολέμου»