Η πρώτη εβδομάδα των συγκρούσεων στο Ιράν ολοκληρώθηκε με τις τιμές του Brent να ξεπερνούν τα 90 δολάρια το βαρέλι, αγγίζοντας σε ορισμένες φάσεις ακόμη και τα 93 δολάρια. Η ένταση στον Περσικό Κόλπο έχει μετατραπεί πλέον σε βασικό παράγοντα αστάθειας για τις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε την Παρασκευή ένα πρόγραμμα αντασφάλισης ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων για πετρελαιοφόρα και εμπορικά πλοία που δραστηριοποιούνται στην περιοχή. Το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί μέσω του U.S. International Development Finance Corporation και αποσκοπεί στη δημιουργία μιας ομοσπονδιακής ομπρέλας ασφαλείας για ιδιωτικούς ασφαλιστές που έχουν αποσυρθεί από την αγορά λόγω του αυξημένου κινδύνου πολεμικών επιθέσεων.

1

Η πρωτοβουλία της Ουάσινγκτον στοχεύει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, μιας κρίσιμης αρτηρίας για τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό. Περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και σχεδόν το 20% των εξαγωγών LNG περνούν καθημερινά από το στενό αυτό πέρασμα.

Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα του προγράμματος αμφισβητείται ήδη από αναλυτές της Wall Street. Σύμφωνα με εκτιμήσεις τραπεζικών αναλυτών, η συνολική ασφαλιστική κάλυψη που θα απαιτούνταν για τα πλοία που δραστηριοποιούνται στην περιοχή θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 350 δισεκατομμύρια δολάρια—ποσό πολύ μεγαλύτερο από το όριο των 20 δισεκατομμυρίων που προβλέπει το σχέδιο της αμερικανικής κυβέρνησης.

Τι δείχνει η κίνηση των πλοίων

Παρά τις ανησυχίες για πλήρη αποκλεισμό της περιοχής, τα δεδομένα ναυσιπλοΐας από την πλατφόρμα MarineTraffic δείχνουν ότι το Ορμούζ δεν έχει κλείσει ολοκληρωτικά.

Η κίνηση πλοίων συνεχίζεται, αλλά με εμφανή σημάδια συμφόρησης και καθυστερήσεων. Μεγάλος αριθμός δεξαμενόπλοιων εμφανίζεται συγκεντρωμένος στον Κόλπο του Ομάν και γύρω από τη Φουτζέιρα (Fujairah) στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Το φαινόμενο αυτό υποδηλώνει ότι αρκετά πλοία παραμένουν σε αναμονή, είτε για ασφαλιστική κάλυψη είτε για εντολές φόρτωσης, καθώς οι ναυτιλιακές εταιρείες αξιολογούν τον κίνδυνο διέλευσης από την περιοχή.

Την ίδια στιγμή, η αγορά ναύλων καταγράφει έντονες πιέσεις. Οι ναύλοι για μεγάλα δεξαμενόπλοια τύπου VLCC έχουν εκτιναχθεί σε επίπεδα που σε ορισμένες περιπτώσεις προσεγγίζουν ακόμη και τα 400.000 δολάρια ημερησίως, αντανακλώντας την περιορισμένη διαθεσιμότητα πλοίων και τον αυξημένο γεωπολιτικό κίνδυνο.

Το «παράδοξο» της ναυσιπλοΐας

Παρά την έντονη ρητορική για πιθανό κλείσιμο των Στενών, τα δεδομένα από το MarineTraffic το πρωί του Σαββάτου, 7 Μαρτίου, δείχνουν ότι τα πλοία συνεχίζουν να κινούνται, αν και με συμφόρηση και καθυστερήσεις. Στον Περσικό και στον Κόλπο του Ομάν δεκάδες δεξαμενόπλοια συνεχίζουν να κινούνται προς και από τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που υποδηλώνει ότι η βασική αρτηρία του παγκόσμιου ενεργειακού εμπορίου δεν έχει διακοπεί πλήρως. Η κυκλοφορία θυμίζει περισσότερο μια κατάσταση «business as usual υπό πίεση» παρά έναν απόλυτο αποκλεισμό.

Ταυτόχρονα, παρατηρείται αυξημένη συγκέντρωση πλοίων σε περιοχές όπως η Φουτζέιρα στα Εμιράτα και στον Κόλπο του Ομάν, κάτι που υποδηλώνει ότι αρκετά τάνκερ παραμένουν σε αναμονή για ασφαλιστική κάλυψη ή για εντολές φόρτωσης.

Η εικόνα αυτή εξηγεί γιατί οι αγορές αντιδρούν έντονα: η ροή πετρελαίου δεν έχει σταματήσει, αλλά λειτουργεί σε ένα εύθραυστο περιβάλλον όπου οποιαδήποτε περαιτέρω κλιμάκωση θα μπορούσε να προκαλέσει άμεσο σοκ στην προσφορά. Με άλλα λόγια, οι αγορές τιμολογούν ένα απόλυτο μπλοκάρισμα του Ορμούζ που ακόμη δεν έχει συμβεί — και αυτό εξηγεί το άλμα των τιμών του Brent πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι.

Μπορεί να υπάρξει στρατιωτική προστασία των δεξαμενόπλοιων;

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε επίσης ότι το αμερικανικό ναυτικό θα μπορούσε να συνοδεύει πετρελαιοφόρα μέσω των Στενών εάν κριθεί απαραίτητο.

Ωστόσο, η υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου δεν είναι απλή. Με σημαντικό μέρος των αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων να είναι ήδη δεσμευμένο στις επιχειρήσεις της «Epic Fury» στο εσωτερικό του Ιράν, η Ουάσινγκτον ενδέχεται να χρειαστεί τη συνδρομή ευρωπαϊκών δυνάμεων.

Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεργασία μεταξύ της αμερικανικής αποστολής «Operation Prosperity Guardian» και της ευρωπαϊκής επιχείρησης «ΑΣΠΙΔΕΣ» θα μπορούσε να αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα για την προστασία της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.

Παρασκήνιο στη Ντόχα: Η ελπίδα του Σαββατοκύριακου

Την ίδια στιγμή, οι αγορές παρακολουθούν στενά τις διπλωματικές κινήσεις. Ο Πρόεδρος του Ιράν, Masoud Pezeshkian, δήλωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη προσπάθειες διαμεσολάβησης για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Το ερώτημα είναι ποιες χώρες μπορούν να παίξουν αυτόν τον ρόλο, καθώς τα ΗΑΕ, το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία βρέθηκαν όλα αυτή την εβδομάδα στο στόχαστρο ιρανικών επιθέσεων.

Το Ομάν παραμένει μια πιθανή γέφυρα επικοινωνίας, ενώ πολλοί διπλωμάτες υπενθυμίζουν ότι η επαναπροσέγγιση μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ιράν το 2023 πραγματοποιήθηκε μέσω Πεκίνου.

Το αποτέλεσμα παραμένει αβέβαιο. Στο θετικό σενάριο, αν το Σαββατοκύριακο υπάρξουν ενδείξεις αποκλιμάκωσης, το Brent θα μπορούσε να υποχωρήσει προς τα 82–85 δολάρια. Στο αρνητικό σενάριο, με συνεχιζόμενη ένταση και συμφόρηση στη ναυσιπλοΐα στον Περσικό, το άνοιγμα των αγορών τη Δευτέρα θα μπορούσε να βρει το πετρέλαιο ακόμη και πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Διαβάστε επίσης:

«Η πλήρης εφαρμογή του νέου ΚΟΚ φαίνεται πως λειτούργησε ως καταλύτης» – Σημαντική πτώση στα θανατηφόρα τροχαία στην Αττική

Πόλεμος στο Ιράν: Νέο κύμα ισραηλινών βομβαρδισμών στην Τεχεράνη – Απειλές του Ιράν σε όσες ευρωπαϊκές χώρες συμμαχήσουν με ΗΠΑ και Ισραήλ (upd)

Ιόνιος Σχολή: Λουκέτο και στο IB της – Στον «αέρα» μαθητές και εκπαιδευτικοί