Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ασία και την Ευρώπη σημείωσαν κατακόρυφη άνοδο, καθώς εξαπλώνεται η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, με τις διελεύσεις πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ να έχουν σχεδόν σταματήσει εντελώς και την παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) του Κατάρ να έχει διακοπεί μετά τις ιρανικές επιθέσεις στην κύρια μονάδα παραγωγής του, Ras Laffan.

Η διακοπή αυτή έχει ξυπνήσει το φάντασμα μιας επανάληψης του 2022, όταν οι ροές ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μειώθηκαν καθώς η Μόσχα προετοίμαζε και στη συνέχεια εξαπέλυε την επίθεσή της στην Ουκρανία, προκαλώντας μια αύξηση των τιμών που έπληξε τις οικονομίες.

1

Πώς συγκρίνεται η τρέχουσα κατάσταση με προηγούμενες κρίσεις;

Σε απόλυτους αριθμούς, το τωρινό σοκ θα μπορούσε να είναι χειρότερο από εκείνο του 2022. Τα 80 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετήσιας προμήθειας που χάθηκαν από τη Ρωσία συγκρίνονται με περίπου 120 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα που θα μπορούσαν να χαθούν από τη Μέση Ανατολή λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ και της διακοπής της λειτουργίας δύο ισραηλινών κοιτασμάτων φυσικού αερίου.

Ωστόσο, όλα εξαρτώνται από τη διάρκεια της διακοπής. Μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να έχει «συγκρίσιμο αποτέλεσμα» με τον πόλεμο στην Ουκρανία, σύμφωνα με την Natasha Fielding της Argus Media, αλλά «αν πρόκειται για μια προσωρινή διακοπή διάρκειας μιας εβδομάδας, τότε δεν θα υπάρχει καμία σύγκριση με το κομβικό σημείο του 2022».

Η τρέχουσα αύξηση των τιμών είναι μέτρια σε σύγκριση με το 2022, όταν ο ευρωπαϊκός δείκτης αναφοράς για το φυσικό αέριο ξεπέρασε τα 343 ευρώ ανά MWh. Την Τρίτη έφτασε τα 55 ευρώ/MWh περίπου.

Το ράλι των τιμών του φυσικού αερίου έχει ακόμα δρόμο για να φτάσει εκείνο του 2022

Γιατί αυτή η περιοχή είναι τόσο σημαντική όσον αφορά τον εφοδιασμό με φυσικό αέριο;

Η Μέση Ανατολή είναι μια σημαντική περιοχή παραγωγής φυσικού αερίου, με το Κατάρ να κατέχει κυρίαρχη θέση. Με σχετικά λίγους αγωγούς φυσικού αερίου, η συντριπτική πλειονότητα εξάγεται με τη μορφή υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) που μεταφέρονται με θηριώδη ειδικά πλοία.

Το Κατάρ έχει γίνει ο δεύτερος μεγαλύτερος παίκτης στον κλάδο του LNG παγκοσμίως, καλύπτοντας περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών.
Αν και το LNG καλύπτει μόνο το 7-8% περίπου των παγκόσμιων προμηθειών φυσικού αερίου, αποτελεί μια κρίσιμη οριακή πηγή σε πολλές χώρες και, ως εκ τούτου, καθορίζει τις τιμές.

«Οτιδήποτε συμβαίνει στις παγκόσμιες αγορές LNG συχνά καθορίζει την τιμή σε αγορές όπως η Ευρώπη και η Ασία», δήλωσε ο Andreas Schroeder, επικεφαλής ανάλυσης για την ενέργεια στην ομάδα έρευνας εμπορευμάτων ICIS.

Η παραγωγή LNG του Κατάρ ξεπερνά κατά πολύ αυτή των γειτονικών Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο μόνος άλλος παραγωγός στην Αραβική Χερσόνησο είναι το Ομάν, το οποίο διαθέτει εγκαταστάσεις εξαγωγής στην άλλη πλευρά των Στενών του Ορμούζ, επιτρέποντας τη συνέχιση των αποστολών ακόμη και όταν η πλεύση προς τον Κόλπο είναι αδύνατη.

Ποιοι εξαρτώνται περισσότερο από το φυσικό αέριο;

Η Κίνα και η Ινδία είναι οι μεγαλύτεροι εισαγωγείς υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Κατάρ και ακολουθούν Ταϊβάν, Πακιστάν και Νότια Κορέα. Το Πακιστάν εισήγαγε το 2025 το 99% του υγροποιημένου φυσικού αερίου του από το Κατάρ και τα ΗΑΕ, ενώ η Ινδία και το Μπαγκλαντές εξαρτώνται από τις χώρες αυτές για περισσότερο από το 50% των αναγκών τους, σύμφωνα με στοιχεία από την παρακολούθηση δεξαμενόπλοιων της Kpler Insight.

Η Ευρώπη εισάγει από το Κατάρ μόνο ένα 10% περίπου του LNG της, αλλά το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο 30% για την Ιταλία. Παρόλα αυτά, η απώλεια του υγροποιημένου φυσικού αερίου του Κατάρ θα αυξήσει τον παγκόσμιο ανταγωνισμό για τον εφοδιασμό, με τους ασιάτες αγοραστές να αναζητούν απεγνωσμένα εναλλακτικές πηγές για τις ποσότητες που χάνουν από το Κατάρ και να στρέφονται πιθανώς προς φορτία από τις ΗΠΑ που διαφορετικά θα προορίζονταν για την Ευρώπη.

Το σοκ από τη διακοπή της παραγωγής του Κατάρ παρακολουθείται στενά από τους πολιτικούς των χωρών που ενδέχεται να επηρεαστούν, οι οποίοι φοβούνται ότι θα υπάρξει περαιτέρω αύξηση του κόστους για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Ιταλοί υπουργοί πραγματοποίησαν τη Δευτέρα έκτακτες συναντήσεις με μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους.

Ο Mao Ning, εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της Κίνας, ζήτησε αποκλιμάκωση της σύγκρουσης για να αποφευχθεί «ζημιά στην παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη».

Ορισμένες αγορές είναι πιθανό να επιστρέψουν στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα, εάν οι τιμές του φυσικού αερίου παραμείνουν υψηλές, σύμφωνα με τον Τσονγκ Ζι Σιν, διευθυντή της έρευνας για το φυσικό αέριο στην Ασία της S&P Global Energy.

Ιστορικά, το Κατάρ αποτελεί έναν σημαντικό προμηθευτή εισαγόμενου φυσικού αερίου για το Ηνωμένο Βασίλειο, καλύπτοντας έως και το 40% των εισαγωγών στο αποκορύφωμά του το 2011.

Ωστόσο, από το 2022, καθώς οι ΗΠΑ επέκτειναν τη βιομηχανία υγροποιημένου φυσικού αερίου μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, το Ηνωμένο Βασίλειο εξαρτάται ολοένα περισσότερο από το αμερικανικό LNG.

Το 2024, σύμφωνα με κυβερνητικές στατιστικές, το 17% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου του Ηνωμένου Βασιλείου προήλθε από τις ΗΠΑ και μόλις το 1,9% από το Κατάρ, με τη Νορβηγία να είναι ο κύριος προμηθευτής.

Μπορούν να αντικατασταθούν οι προμήθειες φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή;

Όχι βραχυπρόθεσμα. Οι μονάδες LNG λειτουργούν ήδη στο μέγιστο της παραγωγικής τους ικανότητας μετά από αρκετά χρόνια σχετικά υψηλών τιμών. Και ενώ η τεράστια μονάδα Golden Pass στις ΗΠΑ, που υποστηρίζεται από την QatarEnergy και την ExxonMobil, αναμένεται να ξεκινήσει τη λειτουργία της φέτος, θα χρειαστεί να αυξήσει σταδιακά την παραγωγή της πριν φτάσει στο μέγιστο της παραγωγικής της ικανότητας.

«Ό,τι είναι να συμβεί, θα συμβεί σταδιακά», δήλωσε η Anne-Sophie Corbeau, ερευνήτρια στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Columbia.

Μοντελοποίηση που πραγματοποιήθηκε πέρυσι από το Ινστιτούτο Ενεργειακών Μελετών της Οξφόρδης κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ενδεχόμενο παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα είχε ως αποτέλεσμα καθαρή απώλεια περίπου 86 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων LNG ή περίπου το 15% της παγκόσμιας προσφοράς για το 2024.

Όσον αφορά τις προμήθειες μέσω αγωγών που θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν το LNG, οι ροές ρωσικού φυσικού αερίου προς την Κίνα μέσω αγωγών έχουν ήδη φτάσει στο ανώτατο όριο. Ένα ανοιχτό ερώτημα είναι αν η Ευρώπη θα μπορούσε να αναβάλει τα σχέδιά της για τη σταδιακή κατάργηση και των τελευταίων εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, κάτι που μπορεί να κάνει αν υπάρχει σοβαρή απειλή για την ασφάλεια του εφοδιασμού. Η Anna-Kaisa Itkonen, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δήλωσε ότι «δεν υπάρχει έλλειψη ούτε κατάσταση έκτακτης ανάγκης».

Ποιος θα ωφεληθεί από τη διακοπή του εφοδιασμού;

Οι παραγωγοί φυσικού αερίου, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, του μεγαλύτερου εξαγωγέα LNG στον κόσμο, θα ωφεληθούν πιθανώς από τη διακοπή της παραγωγής του Κατάρ, καθώς η διεθνής ζήτηση για LNG ωθεί τις τιμές προς τα πάνω.

Οι εξαγωγές αμερικανικού φυσικού αερίου πραγματοποιούνται σε μεγάλο βαθμό με βάση τη ρήτρα «ελεύθερο επί του πλοίου», που σημαίνει ότι τα φορτία δεν δεσμεύονται σε συγκεκριμένους προορισμούς, γεγονός που διευκολύνει τους traders να τα εκτρέπουν προς πιο κερδοφόρες αγορές.

«Οι αμερικανοί εξαγωγείς επωφελούνται σαφώς — έχουν τεράστια περιθώρια κέρδους τώρα», λέει ο Schroeder της ICIS. «Πνίγουν το Κατάρ — τον κύριο ανταγωνιστή για το LNG» καθώς και «τον κύριο προμηθευτή κινεζικού LNG».

Άλλοι εξαγωγείς, όπως η Νορβηγία, η Αλγερία και το Αζερμπαϊτζάν, θα επωφεληθούν επίσης, σύμφωνα με τον Fielding της Argus.

Εν τω μεταξύ, καθώς αυξάνεται η ζήτηση για διαθέσιμα αποθέματα LNG, αυξάνεται και ο πειρασμός για τους πωλητές να αθετήσουν τις συμβάσεις τους, καθώς τα πρόστιμα που θα επιβληθούν μπορεί να είναι πολύ μικρότερα από τα προσφερόμενα κέρδη.

© The Financial Times Limited 2024. All Rights Reserved. Not to be redistributed, copied or modified in any way.
mononews.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation.