Με παρέμβαση της Βουλής και του ΥΠΠΟ η απόκτηση των φωτογραφιών των 200 εκτελεσθέντων κομμουνιστών της Καισαριανής

Στη Βουλή των Ελλήνων αναμένεται να αποδοθούν οι φωτογραφίες με τους 200 κομμουνιστές εκτελεσθέντες από την 1η Μάη 1944 στην Καισαριανή, κατόπιν απόδειξης της γνησιότητάς τους έπειτα από τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν νωρίτερα τη Δευτέρα ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης με την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.

Το περασμένο Σαββατοκύριακο, η δημοσιοποίηση της ύπαρξης των φωτογραφιών μέσω ebay όπου δημοπρατούνταν μέχρι πριν από λίγες ώρες, απασχόλησε έντονα την κοινή γνώμη, συμπεριλαμβανομένων προσώπων του πολιτικού γίγνεσθαι της χώρας, όπως επίσης και φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Σε περίπτωση που αποδειχθεί η γνησιότητα των φωτογραφιών, επιβεβαιώνεται ένα πολύ σημαντικό κεφάλαιο στην ιστορία της χώρας 82 χρόνια περίπου μετά από την εκτέλεση των διακοσίων κομουνιστών, δεδομένου ότι μέχρι σήμερα δεν υπήρχε κανένα οπτικό ντοκουμέντο από το συμβάν.

Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, το υπουργείο Πολιτισμού έχει κάνει ήδη κινήσεις για την απόκτηση των φωτογραφιών, οπότε ο κ. Κακλαμάνης στην τηλεφωνική του επικοινωνία με την κα. Μενδώνη φέρεται πως δήλωσε ότι παραμένει στη διάθεσή της.

Επισημαίνεται ότι μιλώντας νωρίτερα σε δημοσιογράφους, ο κ. Κακλαμάνης δήλωσε ότι την ερχόμενη Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου 2026, στο πλαίσιο της Διάσκεψης των Προέδρων, ο Πρόεδρος της Βουλής θα ζητήσει την εξουσιοδότηση για να εμπλακεί η Βουλή των Ελλήνων στην απόκτησή τους, κάτι που, όπως ανέφερε και ο ίδιος,  πιστεύει ότι θα του παρασχεθεί ομόφωνα. Ταυτόχρονα, ο κ. Κακλαμάνης τόνισε ότι υπάρχει διεθνής νομοθεσία, σύμφωνα με την οποία απαγορεύεται η εμπορία τεκμηρίων πολέμου. Όπως τόνισε ο κ. Κακλαμάνης μεταξύ άλλων, σε περίπτωση που ισχύει η εν λόγω θέση απαγορεύεται διά του νόμου στην ηλεκτρονική πλατφόρμα να προχωρήσει με την σχετική δημοπρασία.

Υπενθυμίζεται ότι η προαναφερθείσα δημοπρασία των εν λόγω τεκμηρίων, έληξε νωρίτερα χωρίς να ανακοινωθεί ο λόγος, όπως επίσης και το αν έχουν αγοραστεί από κάποιον ενδιαφερόμενο.

6 εικόνες –  μία πολύπαθη ιστορία

Το Σκοπευτήριο της Καισαριανής είχε μία ιδιαιτερότητα σε σχέση με άλλους χώρους εκτελέσεων κατά την περίοδο της Κατοχής. «Το Σκοπευτήριο είναι κάποιας ιδιαιτερότητας, γιατί σκοπευτήρια υπήρχαν σε όλη την Ελλάδα, τόποι εκτέλεσης δηλαδή, αλλά εκεί γίνονταν εκτελέσεις ντόπιων, παραδείγματος χάρη στη Δράμα, ενώ εδώ στο Σκοπευτήριο το δικό μας ήταν οι εκτελεσμένοι από όλη την Ελλάδα», τόνιζε ο αείμνηστος Καισαριανιώτης συγγραφέας Γιάννης Κουβάς.

Για την ιστορία, το Σκοπευτήριο της Καισαριανής έγινε η ματωμένη καρδιά της Ελλάδας -όπως το αποκαλούν- και η Καισαριανή το Ελληνικό Στάλιγκραντ. Η μία εκτέλεση ακολουθούσε την άλλη. Στις 30 Απριλίου του 1944, ο δήμιος έφτασε στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου κρατώντας έναν κατάλογος με 200 ονόματα προς εκτέλεση. Όλοι τους είχαν ένα κοινό χαρακτηριστικό: ήταν κομμουνιστές. Πρόκειται για το αποκορύφωμα των εκτελέσεων, που λειτούργησε ως αντίποινα για τη δολοφονία του διοικητή της 41ης Μεραρχίας Οχυρών, υποστράτηγου της ναζιστικής Γερμανίας Franz Krech και της συνοδείας του, από τον ΕΛΑΣ στους Μολάους Λακωνίας στις 27 Απριλίου του 1944.

Έγραψαν οι εφημερίδες της εποχής: «Την 27.4.1944 κομμουνιστικαί συμμορίαι, παρά τους Μολάους, κατόπιν μίας εξ ενέδρας επιθέσεως, εδολοφόνησαν ανάνδρως έναν Γερμανό στρατηγό και τρεις συνοδούς του αξιωματικούς και ετραυμάτισαν πολλούς Γερμανούς στρατιώτες. Εις αντίποινα θα εκτελεσθούν:

1. Ο τυφεκισμός 200 κομμουνιστών την 1η Μαΐου 1944.
2. Ο τυφεκισμός όλων των ανδρών, τους οποίους θα συναντήσουν τα γερμανικά στρατεύματα επί της οδού Μολάων προς Σπάρτην, έξωθι των χωρίων.
Υπό την εντύπωσιν του κακουργήματος τούτου, Έλληνες εθελονταί (σσ: ταγματασφαλίτες) εφόνευσαν αυτοβούλως 100 άλλους κομμουνιστάς.
Ο στρατιωτικός Διοικητής Ελλάδος».

Χαϊδάρι, Καισαριανή, Κοκκινιά. Αυτή ήταν η διαδρομή που ακολουθούσαν οι Γερμανοί για τις εκτελέσεις. Από το στρατόπεδο του Χαϊδαρίου, στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής και μετέπειτα στο νεκροταφείο της Κοκκινιάς, όπου από το προηγούμενο βράδυ είχαν ανοιχτοί 200 τάφοι. Αυτός ο μονόδρομος ήταν που ακολούθησαν και οι 200 της Καισαριανής.

Η Εργατική Πρωτομαγιά, ήταν η «ιδανική» μέρα για να εκτελέσουν οι Γερμανοί τους 200 κομμουνιστές και πολύ περισσότερο σε μια περιοχή αντιστασιακή και αριστερή, όπως η Καισαριανή. Ανάμεσα στους 200 ήταν και ο Ναπολέοντας Σουκατζίδης, αριστούχος της Μέσης Εμπορικής Σχολής και τελειόφοιτος της Ανώτατης, το αγαπημένο παιδί του στρατοπέδου του Χαϊδαρίου. Ο Σουκατζίδης, που τελούσε χρέη διερμηνέα του στρατοπέδου, αρνήθηκε να εξαιρεθεί, όταν ο διοικητής άκουσε το όνομά του, θαρραλέα είπε «Ή 199 ή κι εγώ».

Αυτή την ιστορία διηγούνταν ο μπάρμπα Θόδωρος Κουλίτσος, ο «νεκρός» λοχαγός του ΕΛΑΣ, που επέζησε κουβαλώντας μέχρι τις 18 Οκτωβρίου του 2010, την ημέρα που αποφάσισε να φύγει, τα ψήγματα μίας «σφαίρας» καρφωμένης στον εγκέφαλό του. Ήταν η χαριστική βολή των Γερμανών, που δέχθηκε στις 21 Απριλίου του 1944, έξω από το δημοτικό σχολείο του Βενιζέλου, που βρίσκεται στη Λεωφόρο Εθνικής Αντιστάσεως.

Ο θρύλος λέει ότι το αίμα των 200 αγωνιστών έρεε στην οδό Σκοπευτηρίου, η οποία μετέπειτα μετονομάστηκε σε Ηρώων Σκοπευτηρίου. Πέραν από κάθε αφήγηση επιζώντων, για πρώτη φορά αν αποδειχθεί η γνησιότητα των φωτογραφιών θα τεκμηριωθεί, μία από τις πιο μαύρες σελίδες στην ιστορία της Κατοχής στην Ελλάδα.

Ηλίας Σταμέλος: Το φωτογραφικό υλικό επιβεβαιώνει τις μαρτυρίες της εποχής

Ο δήμαρχος Καισαριανής κ. Ηλίας Σταμέλος πριν από λίγη ώρα απέστειλε επιστολή στον Πρόεδρο της Βουλής στο υπουργείο Εσωτερικών, όπως επίσης και στο υπουργείο Πολιτισμού σχετικά με την απόκτηση των φωτογραφιών, διαμαρτυρόμενος για τη δημοπρασία του ιστορικού ντοκουμέντου.

Η επιστολή αναφέρει:

«Αξιότιμε κ. Πρόεδρε της Βουλής,

Κύριοι Υπουργοί,
Όπως ήδη γνωρίζετε ήρθαν στο φως της δημοσιότητας συγκλονιστικές φωτογραφίες από τον αιματοβαμμένο ηρωικό τόπο του Θυσιαστηρίου της Λευτεριάς οι οποίες φαίνεται να αφορούν την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών την Πρωτομαγιά του 1944 από τις δυνάμεις της ναζιστικής Γερμανίας. Οι φωτογραφίες αυτές αναρτήθηκαν σε γνωστή πλατφόρμα ηλεκτρονικών δημοπρασιών προς πώληση σε οποιονδήποτε πλειοδότη.
Το φωτογραφικό υλικό επιβεβαιώνει τις μαρτυρίες της εποχής για το μεγαλείο της θυσίας των 200 κομμουνιστών για το ότι με απόλυτη συνείδηση πορεύτηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα ακλόνητοι, αλύγιστοι με πίστη στο δίκιο και τη λευτεριά του λαού μας. Η θυσία τους διδάσκει και εμπνέει ιδίως τη νέα γενιά.
Το σύνολο του ελληνικού λαού παρακολουθεί την εξέλιξη της υπόθεσης βαθιά συγκινημένο. Προς επίρρωση του παραπάνω, από την πρώτη στιγμή δημοσιοποίησης των φωτογραφιών δεχτήκαμε δεκάδες μηνύματα από κατοίκους της Καισαριανής και όχι μόνο, μεταξύ των οποίων και απόγονοι των εκτελεσμένων και αγωνιστών του ηρωικού αγώνα της περιόδου 1940-1949.
Αξιότιμε κ. Πρόεδρε της Βουλής,

Κύριοι Υπουργοί,
Οι συγκεκριμένες φωτογραφίες αποτελούν ανεκτίμητα ιστορικά ντοκουμέντα. Δεν μπορούν να θεωρούνται εμπόρευμα και η αξία τους δεν μετριέται σε χρήμα. Δεν επιτρέπεται να ανήκουν σε ιδιωτικές συλλογές. Ως εκ τούτου δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως αντικείμενο πλειστηριασμού. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες μας τα τεκμήρια αυτά έχουν αποσυρθεί από τη σχετική πλατφόρμα δημοπρασιών, γεγονός που επιδεινώνει την αγωνία μας.
Το μουσείο ΕΑΜικής Αντίστασης του Δήμου Καισαριανής βρίσκεται εντός του ιστορικού τόπου του Σκοπευτηρίου, στο θυσιαστήριο της λευτεριάς, όπως ονομάστηκε από το αρχηγείο του ΕΛΑΣ, λειτουργεί με αυτό το περιεχόμενο και πλήθος άλλων ανεκτίμητων ντοκουμέντων και δέχεται μεγάλο αριθμό επισκεπτών 10 χρόνια τώρα.
Ο αγώνας μας για την ανάδειξη, αναβάθμιση και διασφάλιση του χαρακτήρα του Θυσιαστηρίου της Λευτεριάς είναι αδιάλειπτος δεκαετίες τώρα, παρά τα εμπόδια που ορθώνονται κατά περιόδους στην ολοκλήρωση αυτού του καθήκοντος από όλες τις δημοτικές αρχές.
Σήμερα αιτούμαστε άμεσα, με ευθύνη του κράτους, τα ντοκουμέντα αυτά να αποκτηθούν και να αποδοθούν εκεί που ανήκουν, στο μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Καισαριανής, το Δήμο Χαϊδαρίου και το ΚΚΕ, που μέσα από τις γραμμές του έδρασαν οι εκτελεσμένοι.»