Ο Ντόναλντ Τραμπ μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο σημείωσε ότι οι ΗΠΑ έχουν ενημερωθεί πως οι εκτελέσεις στο Ιράν έχουν σταματήσει. Την ίδια ώρα πρόσθεσε ότι δεν υπάρχουν σχέδια για εκτελέσεις, παρά το γεγονός ότι οι εντάσεις μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον παραμένουν υψηλές.

«Μόλις έλαβα αυτή την πληροφορία», συμπλήρωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ. «Πολλοί μιλούσαν τις τελευταίες δύο ημέρες ότι σήμερα θα ήταν η ημέρα της εκτέλεσης», είπε ο Τραμπ. Συμπλήρωσε, ωστόσο, ότι «αν συμβεί, θα είμαστε όλοι πολύ αναστατωμένοι». Ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται ότι αναφέρεται στον Ερφάν Σολτανί, ο οποίος επρόκειτο να εκτελεστεί σήμερα, φαίνεται όμως ότι αυτό αναβλήθηκε.

1

Ο συνδυασμός της αιματηρής καταστολής των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στο Ιράν, των ευθειών απειλών της Τεχεράνης και των έντονων στρατιωτικών και διπλωματικών κινήσεων της Ουάσινγκτον έχει οδηγήσει τη διεθνή κρίση σε οριακό σημείο.

Παρά τις τελευταίες δηλώσεις του Αμερικιανού προέδρου, το ενδεχόμενο μιας αμερικανικής επέμβασης έχει πάψει να θεωρείται θεωρητικό σενάριο και μετατρέπεται σε ρεαλιστική προοπτική, καθώς οι νεκροί αυξάνονται, οι επικοινωνιακές γραμμές «παγώνουν» και στρατιωτικές βάσεις εκκενώνονται.

Το Ισραήλ και το Ιράν αντάλλαξαν στα τέλη Δεκεμβρίου, πριν ξεσπάσουν οι αιματηρές διαμαρτυρίες στο Ιράν, μηνύματα με τη μεσολάβηση της Ρωσίας, όπως αναφέρει η Washington Post.

Οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι ενημέρωσαν την ιρανική ηγεσία ότι δεν θα εξαπέλυαν επιθέσεις εναντίον του Ιράν, εάν το Ισραήλ δεν δεχόταν πρώτα επίθεση. Το Ιράν απάντησε ότι θα απέφευγε και αυτό μια προληπτική επίθεση.

Από το «αν» στο «πότε» η αμερικανική επέμβαση

Καθώς οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν συνεχίζονται με αμείωτη ένταση και ο αριθμός των νεκρών αυξάνεται δραματικά, το ερώτημα γύρω από μια ενδεχόμενη στρατιωτική επέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών μετατοπίζεται πλέον από το «αν» στο «πότε». Σύμφωνα με το Reuters, δύο Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι ένα αμερικανικό στρατιωτικό πλήγμα στο Ιράν είναι πιθανό, με τον έναν εξ αυτών να θεωρεί ότι θα μπορούσε να εκδηλωθεί ακόμη και εντός των επόμενων 24 ωρών. Παράλληλα, Ισραηλινός αξιωματούχος ανέφερε ότι η απόφαση για επέμβαση έχει ληφθεί, χωρίς ωστόσο να έχει προσδιοριστεί ούτε το χρονοδιάγραμμα ούτε το εύρος της επιχείρησης.

Αλλαγή ρητορικής από την Τεχεράνη

Μέχρι και την Κυριακή 11 Ιανουαρίου, η Τεχεράνη απέκλειε το ενδεχόμενο αμερικανικής επέμβασης, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ δεν θα τολμούσαν να προχωρήσουν σε μια τέτοια κίνηση υπό τον φόβο ήττας. Από τη Δευτέρα 12 Ιανουαρίου, ωστόσο, η ρητορική άλλαξε αισθητά και οι διπλωματικές προειδοποιήσεις αντικαταστάθηκαν από ευθείες πολεμικές απειλές, με το Ιράν να προειδοποιεί ότι τυχόν αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικές πόλεις θα απαντηθούν με επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις.

Οι κινήσεις της Ουάσινγκτον δείχνουν ότι οι απειλές αυτές λαμβάνονται σοβαρά από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος φέρεται να έχει ενημερωθεί διεξοδικά για τις διαθέσιμες στρατιωτικές επιλογές, την ώρα που συνεχίζει να προειδοποιεί την ιρανική ηγεσία να μην προχωρήσει σε νέες εκτελέσεις διαδηλωτών.

Χιλιάδες νεκροί και η υπόθεση Σολτάνι

Στο εσωτερικό του Ιράν, οι αρχές εμφανίζονται αμετακίνητες, παρά το γεγονός ότι, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τουλάχιστον 3.428 διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί και περισσότεροι από 10.000 έχουν συλληφθεί. Ιδιαίτερη διεθνή ανησυχία προκαλεί η υπόθεση του 26χρονου Ερφάν Σολτάνι, ο οποίος συνελήφθη στις 8 Ιανουαρίου και καταδικάστηκε σε θάνατο ως «εχθρός του Θεού».

Για το ενδεχόμενο εκτέλεσής του κάνει συχνά λόγο ο Αμερικανός πρόεδρος, με τον Λευκό Οίκο να σημειώνει ότι θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποτραπεί.

Εκκένωση βάσεων και στρατιωτικές κινήσεις

Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες προχωρούν σε εκκένωση στρατιωτικών βάσεων στη Μέση Ανατολή, κίνηση που ερμηνεύεται ως ένδειξη επικείμενης στρατιωτικής δράσης. Εκατοντάδες στρατιώτες έχουν λάβει εντολή να απομακρυνθούν από την αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ —τη μεγαλύτερη αμερικανική βάση στην περιοχή— ενώ το Reuters κάνει λόγο για απομάκρυνση προσωπικού και από άλλες βάσεις, χωρίς να διευκρινίζεται ποιες.

Σύμφωνα με το NBC News, μέρος του στρατιωτικού προσωπικού έχει ήδη μετακινηθεί σε άλλες εγκαταστάσεις ή και σε ξενοδοχεία εντός του Κατάρ. Παράλληλα, έξι αμερικανικά αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού αποχώρησαν από τη βάση, ενώ ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες αναφέρουν την παρουσία αμερικανικού υποβρυχίου με πυραύλους Tomahawk στη Μέση Ανατολή.

Διεθνείς προειδοποιήσεις και αποχωρήσεις πολιτών

Η ανησυχία δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ. Η Βρετανία απομακρύνει επίσης μέρος του προσωπικού της από την ίδια βάση στο Κατάρ, ενώ πολλές ευρωπαϊκές χώρες καλούν τους πολίτες τους να εγκαταλείψουν άμεσα το Ιράν. Η Ιταλία, η Ισπανία  και η Πολωνία προστέθηκαν στον κατάλογο των χωρών που εξέδωσαν επείγουσες ταξιδιωτικές οδηγίες, με τη Βαρσοβία να προειδοποιεί και για τα ταξίδια προς και μέσω του Περσικού Κόλπου και της Μέσης Ανατολής.

Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, επανέλαβαν για τρίτη φορά μέσα σε πέντε ημέρες τη σύσταση προς τους Αμερικανούς πολίτες να φύγουν άμεσα από το Ιράν, προτείνοντας ακόμη και οδική διαφυγή προς την Τουρκία ή την Αρμενία.

Περιφερειακή ένταση και προετοιμασίες στο Ισραήλ

Σε διπλωματικό επίπεδο, βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές με στόχο να αποτραπεί περαιτέρω κλιμάκωση. Διπλωμάτες ζήτησαν εγγυήσεις από τη Χεζμπολάχ ότι δεν θα εξαπολύσει επιθέσεις σε περίπτωση αμερικανικής ή ισραηλινής στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράν, χωρίς ωστόσο να λάβουν σαφείς δεσμεύσεις.

Στο Ισραήλ, καταγράφονται προετοιμασίες με μετακινήσεις συστοιχιών του συστήματος Iron Dome, ενώ Ισραηλινός αξιωματούχος προειδοποίησε ότι αν το Ιράν επιτεθεί εκ νέου, το Τελ Αβίβ θα κινηθεί για την ανατροπή του καθεστώτος.

Εκκλήσεις για «στοχευμένη δράση»

Μέσα σε αυτό το κλίμα, αυξάνονται και οι διεθνείς φωνές που ζητούν στοχευμένη παρέμβαση. Η βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης Ιρανή δικηγόρος Σιρίν Εμπαντί πρότεινε «εξαιρετικά στοχευμένες ενέργειες» των ΗΠΑ κατά της ηγεσίας του Ιράν και των Φρουρών της Επανάστασης, υποστηρίζοντας ότι δεν απαιτείται γενικευμένος πόλεμος για να τερματιστεί η αιματηρή καταστολή.

Κρίσιμες ώρες για τη Μέση Ανατολή

Όλες αυτές οι εξελίξεις συνθέτουν το σκηνικό μιας ραγδαία κλιμακούμενης κρίσης, με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους να προετοιμάζονται για όλα τα ενδεχόμενα και τη διεθνή κοινότητα να παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία τις επόμενες, κρίσιμες ώρες.