Η απαίτηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ οι εκδότες πιστωτικών καρτών να θέσουν ανώτατο όριο επιτοκίων στο 10% για έναν χρόνο, στοχεύει ένα από τα «κοσμήματα του στέμματος» της τραπεζικής βιομηχανίας — έναν επιχειρηματικό τομέα που οι τράπεζες προστατεύουν με σθένος.

Ύστερα από μία εβδομάδα κατά την οποία οι αγορές αναταράχθηκαν από ανακοινώσεις που στόχευαν στη βελτίωση της προσιτότητας της στέγης, ο Αμερικανός πρόεδρος στράφηκε σε ένα ακόμη βάρος για τους καταναλωτές: το κόστος διατήρησης υπολοίπου σε πιστωτική κάρτα από μήνα σε μήνα. Αυτή τη φορά, το μήνυμά του στα social media έφερε στο στόχαστρο μια σειρά εκδοτών καρτών, με επικεφαλής τις JPMorgan, Capital One και Citigroup.

1

Τα επιτόκια των πιστωτικών καρτών —που τα τελευταία χρόνια κινούνται πάνω από το 20%— έχουν μετατραπεί σε στόχο νομοθετών και από τα δύο μεγάλα κόμματα, με προτάσεις νόμων να κατατίθενται και να συναντούν σθεναρή αντίσταση από τον κλάδο. Τραπεζικοί σύνδεσμοι έχουν προειδοποιήσει για τις επιπτώσεις, που θα είχε μια δραστική μείωση των επιτοκίων στην κερδοφορία, υποστηρίζοντας ότι Αμερικανοί στα όρια θα έχαναν την πρόσβαση σε πίστωση και θα κατέληγαν σε payday lenders και ενεχυροδανειστήρια.

Ωστόσο, μετά την έκκληση του Τραμπ να μειωθούν τα επιτόκια έως τις 20 Ιανουαρίου, οι κλαδικοί φορείς, όπως το Bank Policy Institute και η Consumer Bankers Association, υιοθέτησαν πιο συγκρατημένο τόνο.

«Μοιραζόμαστε τον στόχο του προέδρου να βοηθήσει τους Αμερικανούς να αποκτήσουν πρόσβαση σε πιο προσιτή πίστωση», ανέφεραν σε κοινή ανακοίνωση αργά την Παρασκευή. «Ταυτόχρονα, τα στοιχεία δείχνουν ότι ένα πλαφόν 10% θα περιόριζε τη διαθεσιμότητα πίστωσης και θα ήταν καταστροφικό για εκατομμύρια αμερικανικές οικογένειες και μικρές επιχειρήσεις, που βασίζονται στις πιστωτικές τους κάρτες — δηλαδή για τους ίδιους τους καταναλωτές που η πρόταση αυτή υποτίθεται ότι θέλει να βοηθήσει».

Για τους καταναλωτές με περιορισμένη ρευστότητα που χρησιμοποιούν τις κάρτες για έκτακτα έξοδα, το κόστος διατήρησης υπολοίπου είναι ιδιαίτερα επώδυνο. Το μέσο επιτόκιο διαμορφωνόταν κοντά στο 21% στο τέλος του περασμένου έτους, σύμφωνα με τη Federal Reserve. Σε αυτό το επίπεδο, η αποπληρωμή 10.000 δολαρίων σε τρία χρόνια συνεπάγεται τόκους άνω των 3.500 δολαρίων.

Αντίθετα, το επιτόκιο ενός τυπικού στεγαστικού δανείου 30ετούς διάρκειας με σταθερό επιτόκιο —ενός ακόμη γνώριμου καταναλωτικού προϊόντος— κινείται λίγο πάνω από το 6%, σύμφωνα με στοιχεία της Freddie Mac.

Οι τράπεζες υποστηρίζουν εδώ και χρόνια ότι το ακάλυπτο χρέος των πιστωτικών καρτών απαιτεί υψηλά επιτόκια, επειδή δεν υπάρχει εξασφάλιση σε περίπτωση αθέτησης: δεν υπάρχει σπίτι ή αυτοκίνητο για κατάσχεση. Πράγματι, μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση, τα ποσοστά διαγραφών στα δάνεια πιστωτικών καρτών εκτοξεύθηκαν πάνω από το 10%, ενώ στα στεγαστικά δάνεια παρέμειναν κάτω από το 3%.

Έκτοτε, ωστόσο, η πιστωτική κάρτα έχει εξελιχθεί σε ιδιαίτερα κερδοφόρο προϊόν. Το 2024, η JPMorgan ανέφερε ότι η καθαρή απόδοση στο χαρτοφυλάκιο καρτών της, άνω των 200 δισ. δολαρίων, διαμορφώθηκε στο 9,73%. Αυτό οδήγησε στο μεγαλύτερο μέρος των εσόδων ύψους 25,5 δισ. δολαρίων από τη μονάδα καρτών και αυτοκινήτων, αν και η τράπεζα κατέγραψε και περίπου 7 δισ. δολάρια σε διαγραφές που συνδέονταν με κάρτες.

Μετά το «πάγωμα» των νομοθετικών πρωτοβουλιών πέρυσι, παραμένει ασαφές πώς ο Τραμπ θα μπορούσε να εξαναγκάσει τις τράπεζες να μειώσουν τα επιτόκια μέσα σε λίγες ημέρες, πέρα από τη χρήση της πολιτικής του επιρροής.

Αν τελικά επιβαλλόταν πλαφόν, οι επιπτώσεις σε τράπεζες και καταναλωτές θα διέφεραν σημαντικά. Για τους πιο επισφαλείς δανειολήπτες, οι τράπεζες πιθανότατα θα τερμάτιζαν ή θα αναμόρφωναν ριζικά τα πιστωτικά όρια, θα αύξαναν τις ελάχιστες μηνιαίες δόσεις ή θα επέβαλλαν επιπλέον χρεώσεις, ανέφερε το Bank Policy Institute σε ανάλυσή του πέρυσι. Με βάση στοιχεία της Federal Reserve για το 2019, ένα πλαφόν 10% θα περιόριζε τις πιστωτικές γραμμές για 14,3 εκατομμύρια άτομα και οικογένειες.

Οι μεγαλύτερες πιέσεις θα ασκούνταν σε εξειδικευμένους δανειστές αυτού του τμήματος της αγοράς, σύμφωνα με τον Χιμάνσου Μπακσί, αναλυτή της Bloomberg Intelligence. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η Capital One, πρωτοπόρος στις μαζικές ταχυδρομικές προσφορές, η Synchrony Financial, που ειδικεύεται σε κάρτες καταστημάτων, και η Bread Financial, της οποίας οι πελάτες έχουν κατά μέσο όρο χαμηλότερα εισοδήματα από εκείνους των μεγάλων τραπεζών.

Ένας σύνδεσμος πιστωτικών ενώσεων χαρακτήρισε ένα πιθανό πλαφόν «καταστροφικό» για τα μέλη του. «Οι οργανισμοί δεν θα μπορούν να προσφέρουν πιστωτικές κάρτες στους περισσότερους καταναλωτές με επιτόκιο 10%», δήλωσε ο Σκοτ Σίμπσον, πρόεδρος της America’s Credit Unions.

Άλλες επιλογές για την αντιμετώπιση ενός πλαφόν 10% περιλαμβάνουν τη μείωση των προγραμμάτων ανταμοιβών και τον περιορισμό προσφορών, όπως περίοδοι μηδενικού ή χαμηλού επιτοκίου, σύμφωνα με το BPI. Οι τράπεζες θα μπορούσαν επίσης να αυξήσουν τις ετήσιες συνδρομές, να είναι λιγότερο επιεικείς στις καθυστερήσεις πληρωμών ή να αυξήσουν τα κόστη για μεταφορές υπολοίπων και αναλήψεις μετρητών.

Οι τράπεζες ίσως μπορέσουν να μειώσουν τα επιτόκια κατά μερικές ποσοστιαίες μονάδες, όμως μια πτώση στο 10% θα εξαφάνιζε τα περιθώρια κέρδους, σύμφωνα με τον Μάθιου Γκόλντμαν, ιδρυτή της Totavi, συμβουλευτικής εταιρείας για πληρωμές και fintech.

«Ένα πλαφόν 10% θα σήμαινε το τέλος των πιστωτικών καρτών για τους περισσότερους καταναλωτές, εκτός από εκείνους που τις χρειάζονται λιγότερο», είπε, όπως για παράδειγμα «όσους έχουν άριστο πιστωτικό προφίλ».

Ρυθμιστικό σοκ

Για τους μετόχους των τραπεζών, η αιφνίδια απαίτηση του Τραμπ προκαλεί ένα είδος ρυθμιστικού «whiplash». Οι τραπεζικές μετοχές έχουν καταγράψει ισχυρό ράλι, ενισχυμένες από τις απορρυθμιστικές πρωτοβουλίες των διορισμένων από τον ίδιο αξιωματούχων —μεταξύ άλλων τη χαλάρωση προτεινόμενων κεφαλαιακών κανόνων και stress tests που στόχευαν στην αποτροπή επανάληψης της κρίσης του 2008.

Ο δείκτης KBW Bank Index, που παρακολουθεί 24 μεγάλες τράπεζες, έχει ενισχυθεί σχεδόν κατά 40% από τη νίκη του Τραμπ στις εκλογές του Νοεμβρίου 2024, περίπου διπλάσιο ρυθμό από τους βασικούς δείκτες της ευρύτερης αμερικανικής αγοράς. Πολλές τράπεζες συνέχισαν την ανοδική πορεία και φέτος, με ανώτατα στελέχη να προβλέπουν ιδιωτικά ώθηση στα κέρδη από τη χορηγητική δραστηριότητα.

Τα πλαφόν επιτοκίων αποτελούν εδώ και δεκαετίες αντικείμενο συζήτησης, με τις διαφορές μεταξύ των πολιτειακών νόμων περί τοκογλυφίας να ωθούν πολλές τράπεζες να εγκαθιστούν μονάδες στο Ντελαγουέρ και τη Νότια Ντακότα. Ο Τραμπ έχει παρέμβει ξανά στο ζήτημα και το είχε θέσει και στην προεκλογική του εκστρατεία, όμως μέχρι τώρα το μεγαλύτερο μέρος της δράσης βρισκόταν στο Κογκρέσο.

Το 2019, ο γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς και η βουλευτής Αλεξάντρα Οκάσιο-Κορτέζ είχαν προτείνει πλαφόν 15%. Πέρυσι, ο Σάντερς συνεργάστηκε με τον Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή Τζος Χόλεϊ για νομοσχέδιο που προέβλεπε όριο 10%.

Γερουσιαστές επιχείρησαν μάλιστα να ενσωματώσουν ένα τέτοιο πλαφόν στον λεγόμενο Genius Act, που ρύθμιζε τα stablecoins και υπεγράφη σε νόμο από τον Τραμπ τον Ιούλιο, όμως τελικά οι περιορισμοί δεν περιλήφθηκαν στο τελικό κείμενο.

Οι τράπεζες διαθέτουν ισχυρή «λομπιστική» παρουσία στο Καπιτώλιο, με συνδέσμους, που εκπροσωπούν σχεδόν κάθε γωνιά του κλάδου. Όταν εντοπίζουν κοινή απειλή, μπορούν να κινητοποιηθούν γρήγορα και να οικοδομήσουν συμμαχίες. Για να μπλοκάρουν μια πρωτοβουλία της εποχής Μπάιντεν για αυστηρότερους κεφαλαιακούς κανόνες, είχαν επιστρατεύσει ακόμη και οργανώσεις καταναλωτών που ανησυχούσαν ότι θα περιοριζόταν η πίστωση.

Τον περασμένο Φεβρουάριο, μετά τη συνεργασία Σάντερς–Χόλεϊ, μια ομάδα τραπεζικών ενώσεων αντέδρασε άμεσα με κοινή δημόσια επιστολή. Προειδοποιώντας ότι οι Αμερικανοί θα έχαναν την πρόσβαση σε πιστωτικές κάρτες, επεσήμαναν τις εναλλακτικές που υπάρχουν στην πολιτεία του Χόλεϊ.

«Ένας στους εννέα κατοίκους του Μιζούρι χρησιμοποιεί ήδη payday loans, σχεδόν διπλάσιο ποσοστό από τον εθνικό μέσο όρο», ανέφεραν. «Οι payday lenders στο Μιζούρι χρεώνουν ετήσια επιτόκια άνω του 300%».

Διαβάστε επίσης:

Ιράν: Πιθανό να εντείνει την καταστολή των μεγαλύτερων αντικυβερνητικών διαδηλώσεων εδώ και χρόνια

Οι απειλές του Τραμπ για τη Βενεζουέλα και τη Γροιλανδία κάνουν τον Καναδά να φοβάται ότι είναι ο επόμενος

Βενεζουέλα: Τουλάχιστον τέσσερα πρώην «σκιώδη» τάνκερ έχουν επιστρέψει εντός των χωρικών υδάτων