Η «εσχάτη προδοσία» δεν είναι μια ακόμη βαριά κατηγορία. Είναι ο όρος που το Σύνταγμα επιφυλάσσει για την απόλυτη θεσμική κατάρρευση.

Γι’ αυτό και όταν χρησιμοποιείται, κάθε φωνή που την επικαλείται οφείλει να υπολογίζει το βάρος της.

Όταν όμως τη φωνή αυτή την υψώνει μια μητέρα που έχασε το παιδί της σε ένα κραυγαλέο κρατικό ναυάγιο, όπως το δυστύχημα των Τεμπών, τότε τα πράγματα δεν υπόκεινται σε στεγνή νομική ανάλυση.

Η Μαρία Καρυστιανού περιτριγυρίζεται από δικηγόρους αλλά δεν είναι συνταγματολόγος. Είναι μητέρα σε άδικο πένθος.

Υπέβαλε μήνυση για εσχάτη προδοσία κατά του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, στηριζόμενη σε ένα συγκεκριμένο νομικό επιχείρημα: ότι η παρέμβαση του πρωθυπουργού στη Δικαιοσύνη, με επιστολή στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου στις 6 Μαρτίου 2023, συνιστά παραβίαση της διάκρισης των εξουσιών. Ότι με την πράξη αυτή επήλθε «κατάχρηση της ιδιότητάς του ως πολιτειακού οργάνου».

Απέναντι σε αυτή την κίνηση ήρθαν οι απαντήσεις δύο συνταγματολόγων. Ο Νίκος Αλιβιζάτος τη χαρακτήρισε «μη σοβαρή», εκφράζοντας την άποψη ότι τέτοιες ενέργειες υπονομεύουν το κύρος της Δημοκρατίας.

Ο Ανδρέας Λοβέρδος μίλησε για «νομικά τερατώδες λάθος» και «άλμα στο κενό». Και οι δύο τόνισαν πως εσχάτη προδοσία τελείται μόνο με απειλή ή χρήση βίας.

Η Καρυστιανού επανήλθε: «Για ποιον λόγο, κ. Λοβέρδε, αποσιωπάτε ότι το έγκλημα τελείται και μέσω κατάχρησης εξουσίας; Το λέει ο νόμος και η αιτιολογική του έκθεση».

Στο άρθρο 134 του Ποινικού Κώδικα αναφέρεται ότι εσχάτη προδοσία διαπράττεται και από πολιτειακό όργανο που επιχειρεί την κατάλυση θεμελιωδών αρχών του πολιτεύματος μέσω κατάχρησης εξουσίας, όχι αποκλειστικά με βία.

Η αναφορά της στην ανακοίνωση της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων του Μαρτίου 2023, που επέκρινε τις κυβερνητικές παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη, επιδιώκει να δείξει ότι η καταγγελία της δεν είναι προσωπική έμμονη αλλά βασίζεται σε ανησυχίες θεσμικών οργάνων.

Μπορεί άραγε να στοιχειοθετήσει εσχάτη προδοσία; Οι περισσότεροι νομικοί λένε όχι.

Όχι επειδή αρνούνται τις παρεμβάσεις ή τις ευθύνες αλλά επειδή θεωρούν ότι η εσχάτη προδοσία είναι έννοια θεσμικά εξαιρετική.

Συνδέεται με επιβουλή του πολιτεύματος και όχι με πολιτική κατάχρηση εξουσίας, όσο επικίνδυνη κι αν είναι.

Η κίνηση της Καρυστιανού, ακόμα κι αν δεν γίνει δεκτή από τη Δικαιοσύνη, είναι πράξη πολιτικής διαμαρτυρίας. Όχι για να «ρίξει τον Μητσοτάκη», αλλά για να φωνάξει ότι υπάρχουν στιγμές που η θεσμική ασφυξία δεν αφήνει άλλη διέξοδο από την υπερβολή.

Κι αυτό είναι που οφείλει να ακούσει το σύστημα.

Σε μια ώριμη κοινωνία, υπάρχει κατανόηση για την απόγνωση.

Η εσχάτη προδοσία δεν τελέστηκε, πιθανότατα, από κανέναν. Αλλά η εσχάτη εγκατάλειψη των πολιτών από το κράτος είναι γεγονός.

Και αυτό, όσο δεν ελέγχεται θεσμικά, θα επιστρέφει ως κραυγή εσχάτης απελπισίας.

Η Μαρία Καρυστιανού δεν ζητά εκδίκηση. Ζητά ισονομία. Δεν εμπορεύεται το πένθος. Το μετατρέπει σε απαίτηση δημοκρατικής λογοδοσίας.

Και μπορεί η νομική της πρόταση να μην σταθεί στο ακροατήριο αλλά στέκεται στην καρδιά μιας κοινωνίας που φοβάται ότι τίποτα δεν αλλάζει αν είσαι πολίτης χωρίς εξουσία.

Η Δημοκρατία λοιπόν δεν κινδυνεύει από τις μητέρες που θρηνούν. Κινδυνεύει, ίσως, όταν τις αγνοεί.

Διαβάστε επίσης:

Κυριάκος Μητσοτάκης: Συναντήση με τον Πρωθυπουργό του Βιετνάμ Phạm Minh Chính

Πρεσβεία του Ισραήλ: Πορεία διαμαρτυρίας για το Madleen – επεισόδια στη Θεσσαλονίκη

Μητσοτάκης από Γαλλία: Αδιαπραγμάτευτη η διασύνδεση με υποθαλάσσια καλώδια